کتاب حاجی بابا در لندن دنباله سرگذشت حاجی بابای اصفهانی

کتاب حاجی بابا در لندن دنباله سرگذشت حاجی بابای اصفهانی

 کتاب حاجی بابا در لندن  دنباله‌ای بر سرگذشت حاجی بابای اصفهانی اثر جیمز موریه است که در آن، حاجی بابا به انگلستان سفر می‌کند و با فرهنگ و آداب و رسوم بریتانیایی مواجه می‌شود. این کتاب، با همان لحن طنزآمیز و هجوآلود اثر نخست، به مقایسه‌ی فرهنگ ایرانی و انگلیسی می‌پردازد و از خلال نگاه یک شرقی، جنبه‌های مختلف زندگی غربی را به چالش می‌کشد.

موریه در این داستان، ضمن نشان دادن آزادی‌های اجتماعی و شیوه‌ی رفتار انگلیسی‌ها با زنان، برخی از ویژگی‌های جامعه‌ی بریتانیا را نیز نقد می‌کند، از جمله شلوغی شهرها، آلودگی هوا و وسواس مردم در مورد پول و ارتباطات. او با طنزی هوشمندانه نشان می‌دهد که نابرابری‌های اجتماعی و مشکلات زنان، مختص به یک فرهنگ خاص نیستند، بلکه در هر جامعه‌ای به شکلی متفاوت دیده می‌شوند.

 کتاب حاجی بابا در لندن همچون کتاب نخست، از تجربیات شخصی جیمز موریه در ایران الهام گرفته است. او که به عنوان دیپلمات در دربار قاجار حضور داشت، به‌خوبی با آداب و رسوم ایرانی آشنا بود و در این کتاب نیز همچنان از سنت‌های ایرانی یاد می‌کند، گویی که این سنت‌ها از دوران کتاب مقدس تاکنون تغییر چندانی نکرده‌اند. شخصیت حاجی بابا همچنان همان فرد زیرک، فرصت‌طلب و سرکش باقی مانده است که در هر موقعیتی به دنبال سود شخصی خود می‌گردد. این ویژگی، هم به عنوان یک انتقاد از جامعه‌ی ایرانی آن دوران مطرح می‌شود و هم به شکلی طنزآمیز نشان می‌دهد که چنین خصیصه‌هایی در جوامع دیگر نیز وجود دارند.

 کتاب حاجی بابا در لندن مانند کتاب اول، به دلیل روایت جذاب و نگاه نقادانه‌اش، مورد توجه مخاطبان قرار گرفت و به یکی از آثار مهم در ادبیات مربوط به ایران تبدیل شد. جیمز موریه که به واسطه‌ی موقعیت دیپلماتیک خود در ایران با زندگی و فرهنگ شرقی آشنایی داشت، توانست اثری سرگرم‌کننده و درعین‌حال تأمل‌برانگیز خلق کند. اگرچه برخی، نگاه او را نسبت به ایرانیان تحقیرآمیز دانسته‌اند، اما تأثیر این کتاب در شناخت فرهنگ آن دوران و شیوه‌ی تعامل شرق و غرب، غیرقابل‌انکار است.