کتاب تونل

کتاب تونل

کتاب تونل رمانی از «ارنستو ساباتو» است که نخستین‌بار در سال ۱۹۴۸ منتشر شد؛ اثری کوتاه، فشرده و روان‌کاوانه که در آن، نویسنده با نگاهی تیز و بی‌رحم، ما را به درونِ ذهنِ آشفته‌ی «خوآن پابلو کاستل» می‌برد؛ هنرمندی که به دلیلِ قتلِ «ماریا ایریبارنه» اکنون در زندان است و در همان‌جا، شرحی اعتراف‌گونه و جزئی‌نگر از عشق، سوء‌ظن و سقوطِ خود را به قلم می‌آورد.

کاستل، از نخستین لحظه‌ی دیدار با ماریا، دلباخته‌ی او می‌شود؛ دلباختگی‌ای که نه به آرامش، که به وسواس و خیال‌پردازی‌هایِ پایان‌ناپذیر می‌انجامد. او ماه‌ها با تصویرِ ماریا زندگی می‌کند، در ذهنِ خود او را بازمی‌سازد و پیوسته این امکان را می‌سنجد که چگونه می‌توان دوباره به او رسید. هنگامی که سرانجام، دیداری دیگر میانِ آن دو رخ می‌دهد، کاستل به‌تدریج خود را در برابرِ احساسی می‌بیند که آن را عشقِ متقابل می‌پندارد؛ اما این «اطمینان»، بیش از آنکه بر واقعیت استوار باشد، بر تفسیرهایِ بیمارگون، حسادتِ پنهان و ذهنیّتِ پارانویید او بنا شده است.

ساباتو در کتاب تونل ، تراژدیِ انسانی را می‌کاود که توانِ تحملِ ابهام، فاصله و دیگری را ندارد. کاستل، در عینِ هنرمند بودن، در بندِ ذهنی زندانی است که همه‌چیز را به خود، به تردید و به تفسیرهایِ مخرب فرو می‌کاهد. او از عشق، راهی به سویِ مالکیتِ روانی می‌سازد و از نزدیک‌شدن، ابزاری برایِ کنترل. و درست در همین نقطه است که فاجعه شکل می‌گیرد: افکارِ متوهمانه و هراس‌هایِ درونی، او را به نابودیِ تنها چیزی می‌کشاند که حقیقتاً برایش معنا دارد.

کتاب تونل رمانی است درباره‌ی تنهاییِ انسانِ مدرن، ناتوانی در برقراریِ ارتباطِ راستین، و خطرِ آن‌جا که عشق، از تجربه‌ای انسانی به وسواسی مخرب بدل می‌شود. سبکِ صریح، فشرده و روان‌شناسانه‌ی ساباتو، این اثر را به یکی از تکان‌دهنده‌ترین رمان‌های قرن بیستم بدل کرده است.